TRAVMA VE REHABİLİTASYON MERKEZİ

6.4.2017

TOHAV/TRM, kamu otoriteleri tarafından uygulanan kötü muamele ve işkenceye maruz kalan bireylere; fiziksel, ruhsal ve sosyal destek sunan bir referans ve koordinasyon merkezidir.

Merkez, gözaltında ve cezaevlerinde uğradıkları kötü muamele ve travma nedeni ile genel sağlık durumları bozulmuş olan kişilerin durumlarını,fiziksel ruhsal ve sosyal açıdan değerlendirilerek tedavi ve rehabilitasyonlarını planlamakta ve koordine etmektedir. Travma rehabilitasyonu,medikal,fiziksel,psikiyatrik ve sosyal tedavi proğramları temelinde yürütülür. İşkence ve travma mağdurlarının uğradıkları travmanın rehabilitasyonu, çevresel tıbbi merkezler ve konsültan hekimlerle uyum içinde planlanır ve koordine edilir.

TOHAV/TRM, çalışmalarını, başta İstanbul Protokolü olmak üzere işkencenin önlenmesine ilişkin ulusal ve uluslararası yazılı belgeleri dikkate alarak dil, din, cins, ırk, sınıf ve siyasal düşünce farklılığı gözetmeksizin yürütür.

TOHAV/TRM, ulusal ve uluslararası alanda faaliyet gösteren işkence ve travma rehabilitasyon merkezleri ile diyalog ve bilgi akışı içinde çalışmayı ilke edinmiştir. Travma rehabilitasyonu sırasında edinilen deneyim, bilgi ve istatistikî verileri, ulusal ve uluslararası bilimsel yayınlar ve raporlar aracılığı ile paylaşır.

TOHAV/ TRM, Kopenhag’da bulunan Uluslararası İşkence Mağdurları Rehabilitasyon Konseyi (IRCT) akredite üyesidir.

Birleşmiş Milletler işkenceye karşı sözleşmede İşkence’, bir kişiye veya bir üçüncü kişiye, bu kişinin veya üçüncü kişinin işlediği veya işlediğinden şüphe edilen bir fiil sebebiyle, cezalandırmak amacıyla bilgi veya itiraf elde etmek için veya ayrım gözeten herhangi bir sebep dolayısıyla bir kamu görevlisinin veya bu sıfatla hareket eden bir başka şahsın teşviki veya rızası veya muvafakatiyle uygulanan fiziki veya manevi ağır acı veya ıstırap veren bir fiil olarak tanımlanıyor. (BM İşkenceyi önleme sözleşmesi)

Bu genel tanımı yorumladığımızda işkence, tıbbi olduğu kadar hukuki ve sosyal yönü olan karmaşık bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Ölüm veya ölüm tehdidi, ağır yaralanma, kendisinin veya başkasının fiziksel bütünlüğünün zarar görmesi gibi bir olayı yaşama, tanık olma yada böyle bir olayla karşı karşıya gelme ile birlikte, kişide aşırı korku, çaresizlik yada dehşete düşme tepkileri yaratan olaylar travma olarak kabul edilir. Travma daha çok medikal bir terim olarak algılanmalıdır. Aynı anlamda olan işkence ise daha çok sosyal bir terimi dillendirilmektedir. TOHAV/TRM’de, tıbbi olarak işkence kavramı ile travma kavramını eşdeğer olarak kullanıyoruz.

Psikolojik ve fiziksel travma yaratan olayları şöyle sıralayabiliriz;
1. Savaşlar, çatışmalar,
2. Resmi görevliler tarafından uygulanan şiddet,
3. Silahlı grupların uyguladıkları şiddet,
4. Politik nedenli şiddet, işkence,
5. Politik olmayan nedenlerle şiddet, işkence,
6. Aile içi özellikle çocuklara ve kadınlara yönelik şiddet,
7. Aile içi veya dışı cinsel saldırı ve suistimaller,
8. Bireylerin/grupların hasımlarına uyguladıkları şiddet,
9. Topluluklara uygulanan baskı ve şiddet,
10. Trafik kazaları, iş kazaları, yangın vs.
11. Doğal afetler.

Gruplandırdığımız tüm bu travmatik olayların, bireyin ruhsal yaşamı üzerinde sarsıcı ve örseleyici etkileri olmaktadır. Bu etkilerin kalıcı olması, bireyin kişisel özellikleri kadar yaşadığı toplumsal çevrenin travmaya verdiği tepkilerle de bağlantılıdır. Öte yandan travmatize olmuş bireyin aile, okul, iş gibi yaşam alanlarındaki değişiklikler olaya toplumsal boyut kazandırmaktadır. Travmatik olaylar, toplumsal özellik taşıyor olmalarının yanı sıra, örselenmiş bireylerden oluşan bir toplum yapısını belirliyor olmaları nedeniyle de önem kazanmaktadırlar. Güçsüzlük, çaresizlik, aşırı uyarılmışlık, öfke ve huzursuzluk hisseden bireylerden oluşan bir toplum da örselenmiş olacaktır.
İşte tam da bu noktada travmaya uğrayan ve toplumsal bağlardan kopmak üzere olan bireylerin rehabilite edilmesi, yeniden toplumsal hayata kazandırılması oldukça önemli bir kamusal hizmet olarak görünmektedir.

TOHAV/TRM, yukarıda gruplandırdığımız travma çeşitlerinden “Resmi görevliler tarafından uygulanan şiddete maruz kalanların” terapisi üzerinde çalışmalarını sürdürmektedir.

Tedavi tıp biliminin bütün branşlarından faydalanılarak yapılmaktadır. Rehabilitasyon; travmanın vücutta fiziksel ve ruhsal kalıcı iz bırakması sonucu, yaşamını bağımsız sürdürebilmesini ve yaşadığı topluma yeniden uyum sağlamasını amaçlayan bütün yaşamsal desteklerin genel adıdır.

İşkence, tıbbi olduğu kadar hukuki ve sosyal yönü olan karmaşık bir olgudur. Fiziksel yaralanmalardan daha fazla ruhsal yaralanmalar meydana getirmektedir. Ruhsal yaralanmaların sosyal ve hukuksal ağır sonuçları olmaktadır. Bundan dolayı rehabilitasyon tıbbi yardımın yanında, hukuki ve sosyal desteği de kapsamaktadır.
İşkence sonucu oluşan travmatik olaylar, bireyin ruhsal yaşamı üzerinde sarsıcı ve örseleyici etkileri olmaktadır. Bu etkilerin kalıcı olması, bireyin kişisel özellikleri kadar yaşadığı toplumsal çevrenin travmaya verdiği tepkilerle de bağlantılıdır. Öte yandan travmatize olmuş bireyin aile, okul, iş gibi yaşam alanlarındaki değişiklikler olaya toplumsal boyut kazandırmaktadır. Travmatik olaylar, toplumsal özellik taşıyor olmalarının yanı sıra, örselenmiş bireylerden oluşan bir toplum yapısını belirliyor olmaları nedeniyle de önem kazanmaktadırlar. Güçsüzlük, çaresizlik, aşırı uyarılmışlık, öfke ve huzursuzluk hisseden bireylerden oluşan bir toplum da örselenmiş olacaktır.
İşte tam da bu noktada travmaya uğrayan ve toplumsal bağlardan kopmak üzere olan bireylerin rehabilite edilmesi, yeniden toplumsal hayata kazandırılması oldukça önemli bir kamusal hizmet olarak görünmektedir.