ÖZERK YEREL YÖNETİMLER VE TÜRKİYE

30.4.2018

Günümüzde, üniter sistemdeki bütün devletlerin idari yapısı su iki birimden
olusmaktadır; merkezi idare ve mahalli idareler. Federal devletlerde bu iki idarenin
arasına bir de üye devletler girmektedir.

1 Yerel yönetimler, Anayasanın 127. Maddesinde "il, belediye veya köy halkının mahalli

müsterek ihtiyaçlarını karsılamak üzere kurulus esasları kanunla belirtilen ve karar
organları, yine kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek olusturulan kamu tüzel
kisileridir" seklinde tanımlanmıstır. Yerel yönetimler, yerel toplumların kendilerini en
yakından ilgilendiren isleri hakkında karar aldıkları bir örgütlenme biçimidir.

2 Yerel yönetimler incelendiğinde, ortaya çıkıslarının çok eski tarihlere dayandığı görülür.
Yerel yönetimler demokrasilerin bir sonucu olarak ortaya çıkmıs değillerdir. Tam tersine,
demokrasiler yerel yönetim deneyimlerinin sonucu olarak ortaya çıkmıstır. Bugün
demokrasi olarak nitelendirilen yönetimlerin, tarih sahnesinde yer almadığı dönemlerde
yerel yönetimlerin varlığını görebilmekteyiz.

3 Bugünkü anlamda demokrasi inancının ortaya çıkısı XVIII. Yüzyıla rastlamaktadır. Oysa yerel yönetimler, devletle birlikte
ortaya çıkmıslardır. Devlet ise, ilk olarak nerede ve nasıl ortaya çıktığı bilinemeyecek
kadar eski bir tarihsel olgudur.

4 Yerel yönetimler, baslangıçta sosyal ve tarihsel bir olgu olarak komün biçiminde ortaya
çıkmıslardır. Yerel yönetimlerin ortaya çıkısını, devletin ortaya çıkısı ile birlikte
incelemek gerekir. Tarihsel bir olgu olan devletin ise, daha önce de belirttiğimiz gibi, ilk
olarak nerede ve nasıl ortaya çıktığı bilinememektedir. Gerçi bugünkü modern devletler,
feodalitenin yıkılmasını takiben kurulmaya baslanmıslardır. Aynı sekilde bugünkü anlamı
ile yerel yönetimler de, XIII. Yüzyılın sonlarına doğru devlet içinde hukuki bir kisilik
kazanmıslardır. Ancak, bugünkü niteliklerine sahip olmasalar da yerel yönetimler ilk kez
merkezi otoritenin yetkilerinden bir kısmını bazı yerel otoritelere devretmesinin ve yerel
bazı topluluklara bazı haklardan yararlanma imkanı tanımıs olmasının bir sonucu olarak
ortaya çıkmıslardır. Bu açıdan yaklasıldığında yerel yönetim anlayısının varlığını antik
sitelere kadar götürmek mümkündür. Nitekim, antik çağda Yunanistan'da her kent-devlet
idari özerkliğe sahip birimlere bölünmüstü.